گروه پژوهشی فرهنگ در فضای مجازی

شما اینجا هستید

گروه پژوهشی فرهنگ در فضای مجازی به منظور کمک به نقش­ آفرینی همه ­جانبه­ نگرانه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در توسعه فضای مجازی کشور تشکیل شده است. در راستای شناسایی و انجام پژوهش­های این گروه، نکات و الزامات ذیل مدّنظر می ­باشد:

  • فرهنگ یک سیستم است و باید به عنوان یک سیستم، مورد مطالعه قرار گیرد.
  • فرهنگ در هر عرصه­ ای، تجلیاتی متناسب با ظرفیت­ ها و خصائص آن عرصه را از خود ظاهر می ­سازد.
  • روابط سیستمی حاکم بر مظاهر فرهنگ در هر عرصه ­ای (از جمله فضای مجازی) را می­ توان در روابط میان سطوح فعالیتی مختلف رایج در آن عرصه شناسایی و مدیریت نمود.
  • سطوح فعالیتی رایج در فضای مجازی را به می ­توان به پنج سطح فعالیت­ های سیاست­ گذاران، توسعه­ گران، فنّاوران، خدمت ­دهندگان و کاربران تقسیم نمود و آثار متقابل فرهنگ حاکم در این سطوح بر یکدیگر را موضوع مطالعات فرهنگ در فضای مجازی قرار داد.
  • از آنجایی که فضای مجازی، عرصه ­ای با حوزه­ های کاربردی مختلف (همانند پایگاه­ های خبررسانی، شبکه ­های اجتماعی، رسانه ­های تصویری، فروشگاه ­های مجازی و ...) است، مطالعات فرهنگ در فضای مجازی را می ­توان به صورت حوزه به حوزه، برای مسائل خاص سطوح پنج­ گانه در هر حوزه انجام داد و سپس روابط میان مسائل حوزه­ های مختلف را شناسایی نمود.
  • مسائل فرهنگ در هر حوزه کاربردی از فضای مجازی از منظرهای مختلف اقتصادی، امنیتی، حقوقی، زیست ­محیطی و ... قابل مطالعه می باشد و بدین ترتیب، روابط متقابل میان فرهنگ با دیگر ابعاد را می­ توان از این طریق در مطالعات ذی ­ربط وارد ساخت.
  • وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به تناسب قلمرو مأموریتی خود در ساختار حاکمیتی ملی، نقش­ های بزرگ یا کوچکی در هر یک از سطوح پنج ­گانه یادشده دارد. از این رو، فرهنگ حاکم بر تصمیمات مدیریتی و اقدامات عملیاتی وزارت در هر یک از این سطوح، مهم­ترین مبحث پژوهشی برای گروه فرهنگ در فضای مجازی است.
  • با توجه به نقش ­آفرینی عمده وزارت در دو سطح سیاست­ گذاری و توسعه ­گری فضای مجازی، فرهنگ ­سازی برای تحقق سیاست­ های بالادستی ناظر بر تکمیل و تداوم چرخه مصرف و تولید فنّاوری­ ها و کاربردهای فضای مجازی، به عنوان اصلی­ ترین مأموریت فرهنگی وزارت مدّنظر خواهد بود. در همین راستا، ایجاد و ارتقاء فرهنگ اقتصادی ­اندیشی در میان کلیه عوامل توسعه در همه سطوح، به عنوان یک اصل ضروری مدّنظر قرار خواهد داشت.
  • تعامل با دیگر نقش­ آفرینان در توسعه فضای مجازی (در سطوح مختلف) و دستیابی به فهم و زبان مشترک نسبت به انواع مسائل محتمل، به عنوان یکی از راهبردهای مورد توجه وزارت برای نقش ­آفرینی صحیح و مؤثر در توسعه فضای مجازی کشور شناخته می­ شود. از این رو، یکی از مأموریت­ های حائز اولویت گروه فرهنگ در فضای مجازی، طراحی و زمینه ­سازی برای شکل­ گیری و موفقیت چنین تعاملاتی است.

 از آنجایی که توسعه کارآفرینی خلاق فرهنگی در فضای مجازی یکی از بخش­ های مهم توسعه اقتصاد دیجیتال به شمار می ­آید، رصد و سیاست­ گذاری در خصوص شکوفایی اقتصادی این بخش نیز به عنوان یکی از مأموریت ­های دارای اولویت در دستور کار می­ باشد. این امر با توجه به خدمات حمایتی وزارت از انواع کسب­ وکارهای مبتنی بر فضای مجازی و لزوم ارائه خدمت حمایتی با رویکرد اقتصادی متناسب با شرایط هر نوع از کسب­ وکارها اهمیت می­ یابد. به ویژه آن که از منظر برخی تفاوت­ های ذاتی کسب ­وکارهای فرهنگی با دیگر کسب­ وکارها، علاوه بر شاخص بازدهی اقتصادی باید ارزش­ های اقتصادی آتی، ناشی از آثار مثبت فرهنگی آنها را نیز مدّنظر قرار داد.

محورهای پژوهشی:

۱. فعالیت­ های ترویجی و آموزشی

  • برگزاری انواع کارگاه­ های علمی و توسعه شبکه­ های هم ­اندیشی برای مجموعه­ های گوناگون دانش­ آموزی، حوزوی و دانشگاهی در سراسر کشور
  • فعال ­سازی اندیشمندان برجسته کشور در خصوص مباحث غیرفنّی (معرفتی، اخلاقی، فقهی، حقوقی و ...) فنّاوری­ های فضای مجازی در قالب انواع رویدادهای علمی (سخنرانی، مناظره، هم ­اندیشی و ...)
  • برنامه ­ریزی فرهنگی برای ترویج اقتصادی­ اندیشی و نوآوری در فنّاوری در بخش فاوا بر مبنای ظرفیت­ های بومی شناسایی­ شده در حوزه آمایش سرزمین

۲. فعالیت­ های رصدی و تحلیلی

  • تدوین نظام هستان ­شناسانه شاخص ­ها و معیارهای فرهنگی مورد نیاز برای رصد تحلیلی وضعیت فرهنگ در حوزه ­های مختلف فضای مجازی
  • آمایش و تحلیل ظرفیت­ های اقتصادی زیست ­بوم کارآفرینی فرهنگی و خلاق مبتنی بر فضای مجازی برای تعیین سیاست­ ها و سازوکارهای حمایتی مؤثر وزارت در این بخش

۳.فعالیت­ های پیوست ­نگاری

  • پیوست­ نگاری فرهنگی برای اقدامات حمایتی وزارت؛ ارتقاء دستورالعمل­ های حمایت از انواع کسب وکارهای فضای مجازی بر اساس شاخص ­ها و معیارهای فرهنگی مطلوب کشور
  • پیوست ­نگاری فرهنگی برای طرح ­های تحقیقاتی و توسعه­ ای وزارت؛ چاره ­اندیشی درباره زمینه ­های لازم و پیامدهای محتمل فرهنگی مرتبط با هر طرح (به تناسب مرحله اجرای طرح)

۴. فعالیت­ های ساختارسازی

  • طراحی و پیاده ­سازی ابزارها و روش ­های اندازه­ گیری و تحلیل سبک کاربری به منظور انجام مطالعات فرهنگی و اجتماعی در حوزه های کاربردی مختلف فضای مجازی
  • ایجاد و توسعه ساختارهای مشارکت­ دهی نهادهای مختلف علمی و پژوهشی کشور برای انجام فعالیت­ های پژوهشی حائز اولویت پیرامون مباحث فرهنگ در فضای مجازی
  • همکاری ساختاریافته با نهادهای حوزوی کشور به منظور فراهم سازی زمینه­ های علمی لازم برای تصمیم ­گیری­ های فنّاورانه سازگار با اصول معرفتی و چارچوب های فقهی دین مبین اسلام

 

سرفصل‌های مهم وظایف و مأموریت‌های گروه پژوهشی «فرهنگ در فضای مجازی» را می توان به شرح ذیل فهرست نمود:
۱. تحلیل و چاره اندیشی در قبال مسائل و ناهنجاری‌های فرهنگی در مؤلفه‌ها و سطوح مختلف فضای مجازی

۱-۱ تدوین و اجرای برنامه عملیاتی پژوهش در حوزه «فرهنگ و فضای مجازی» با همکاری مجموعه‌های حوزوی و دانشگاهی
۱-۲ تدوین پیش نویس اسناد پیوست فرهنگی برای خدمات و کاربردهای گوناگون مورد استفاده کاربران فضای مجازی کشور
۱-۳ تعیین الزامات و توصیه‌های عملیاتی برای توسعه خدمات و کاربردهای فضای مجازی متناسب با ارزش‌های فرهنگی کشور
۱-۴ پیشنهاد راه کارهای فرهنگ سازی در خصوص نحوه مواجهه سطوح مختلف بهره برداران با فضای مجازی و توابع مختلف آن

۲. ارائه راه کارهای تخصصی با هدف غایی ارتقاء فرهنگ در سطح کاربران فضای مجازی

۲-۱ طرح ریزی راه کارهای رصد و تحلیل الگوهای مصرف و مبادله محتوا توسط کاربران داخلی خدمات فضای مجازی
۲-۲ طرح ریزی نظام و ساختارهای نمایه گذاری انواع محتوا مبتنی بر ارزش‌های فرهنگی و شاخصه‌های بومی کشور
۲-۳ ترسیم راه کارهای لازم برای فراهم آوردن امکان اعمال و بکارگیری شاخصه‌های فرهنگی و هویتی کشور در فضای مجازی
۲-۴ تدوین برنامه با هدف توسعه بسترها، خدمات و کاربردهای لازم برای بازنمایی و فراگیرسازی فرهنگ و معارف اسلامی - ایرانی

موردی یافت نشد.

امیر منصور یادگاری
سرپرست گروه پژوهشی امیر منصور یادگاری