پژوهش جهت تدوین سند ملی تعامل‌پذیری دستگاه‌های اجرایی و تدوین بسته اجرایی

شما اینجا هستید

بازه زمانی: 
شنبه, ۲۹ شهريور, ۱۳۹۳ الی يكشنبه, ۶ مهر, ۱۳۹۳
اهداف و گستره: 

• ارائه چارچوب بومی برای توسعه قابلیت همکاری بین دستگاه‌های اجرایی مختلف در بستر شبکه ملی اطلاعات
• ارائه استانداردهای موردنیاز جهت ارتقاء قابلیت همکاری دستگاه‌های اجرایی با یکدیگر
• فراهم آوردن رهنمودهای روش شناسانه (در ابعاد فنی، فرهنگی و مدیریتی) برای تسهیل فرایند تطبیق سازمان‌های ذی‌نفع با این استانداردها
• تشویق و ترغیب به‌کارگیری فنون و رویه‌های جدید برای یکپارچه‌سازی و مدیریت اطلاعات در سازمان
• یکپارچه‌سازی بانک‌های اطلاعاتی پایه پرکاربرد و با اولویت در کشور
• تسهیل در پیاده‌سازی خدمات الکترونیکی به‌ویژه در حوزه رایانش ابری در محیط دولتی
• تهیه کاتالوگ جامع برای ارائه خدمات و داده موردنیاز دستگاه‌ها
درحالی‌که جنبه‌های عملکردی، اجزای ایستا نظیر یک استاندارد مشخص موردنیاز برای همکاری مشترک دو سازمان دولتی را مشخص می‌کنند، جنبه‌های روش‌شناسی مباحث پویایی سامانه‌های اطلاعاتی و نرم‌افزاری بین سازمانی را مشخص می‌سازند.
پروژه تعامل‌پذیری، یک پروژه ملی با حساسیت بالا است و از آن انتظار می‌رود امکان جهش بلوغ دولت الکترونیکی در کشور را فراهم آورد؛ اما از سوی دیگر اجرای پروژه برای اولین بار در کشور صورت می‌گیرد و تجارب قبلی در مورد آن وجود ندارد. بنابراین تعریف و اجرای یک‌باره کل پروژه، مخاطره شکست بالایی دارد و هزینه گزافی نیز برای پوشش آن باید صرف شود. لذا جهت تعریف دقیق پروژه، محدوده، فراروش انجام کار، قالب‌های کاری موردنیاز، برنامه کاری پروژه، ساختار سازمانی موردنیاز و همچنین تخمین زمان، هزینه و مدیریت مخاطرات آن، باید در این پیشنهاد موردتوجه قرار گیرد و تشریح شود.

خروجی‌ها و انتظارات: 

مشتری پروژه (کاربر نهایی): با توجه به نیاز دولت در مرحله تعامل و تراکنش دولت الکترونیکی به تعامل‌پذیری، تمامی وزارتخانه‌ها و مؤسسه‌های دولتی و همچنین بنگاه‌های خصوصی که با این وزارتخانه‌ها در ارتباط هستند جزو قلمرو این پروژه محسوب می‌شوند و به‌نوعی ذی‌نفع در ارتقاء تعامل‌پذیری دولت الکترونیکی محسوب می‌شوند. سازمان فناوری اطلاعات به‌عنوان سفارش دهنده پروژه است.
قلمرو منطقی: تعاملات دستگاه‌های دولتی در چهار سطح کسب‌وکار، فنی، اطلاعات و معنایی باید صورت گیرد. در خصوص سازوکار و ساختار لازم برای ارزیابی مدیریت خدمات الکترونیکی بین دستگاهی، تمامی خدمات الکترونیکی و سازمان‌های دولتی مرتبط با بانک‌های اطلاعاتی منتخب باید موردنظر قرار گیرند.
برای انجام این پروژه، می‌بایستی در مرحله ارائه سند ملی، تمامی ملاحظات و نیازهای مربوط به بخش‌ها و سازمان‌های دولتی در ارائه خدمات الکترونیکی و موضوع قابلیت تعامل‌پذیری ازجمله استانداردها، نرم‌افزارها، فرایندها، تغییرات و الزامات ایجاد قوانین و مقررات جدید در نظر گرفته شود.
قلمرو فیزیکی و فناوری: در خصوص سند ملی تعامل‌پذیری باید تمامی وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی و سازمان‌های خصوصی مرتبط با آن‌ها مورد مطالعه و توجه قرار گیرند.
سند پیشنهادی باید با توسعه فناوری، افزایش قابلیت تعامل‌پذیری در سطوح ملی و بین‌المللی همخوان بوده و با افزایش خدمات الکترونیکی جدید، منعطف و قابل‌استفاده باشد.
در لایه‌های مختلف در نظر گرفته‌شده برای سند تعامل‌پذیری پیشنهادی، مواردی همچون کاربر محور بودن، مبتنی بر استاندارد بودن، قابلیت مدیریت تراکنش‌های بالا، یکپارچه‌سازی کاربردها و خدمات و شفافیت باید لحاظ شود. همچنین توسعه تعامل‌پذیری باید با در نظر گرفتن استفاده از نرم‌افزارهای متن‌باز صورت گیرد.
این سند باید کلیه موانع سازمانی، اطلاعاتی، معنایی و فنی را برطرف سازد.
به‌عنوان نمونه، موانع فنی که در اکثر سازمان‌ها وجود دارد عبارت‌اند از:
• موانع برقراری ارتباط: به‌طور مثال ناسازگاری پروتکل‌های مورداستفاده برای تبادل اطلاعات
• موانع محتوایی: به‌طور مثال روش‌های مختلف مورداستفاده برای نمایش اطلاعات یا ناسازگاری در ابزارهای مورداستفاده برای کدگذاری/ رمزگشایی از اطلاعات تبادل شده.
• موانع زیرساختی: به‌طور مثال استفاده از سکوهای میان‌افزاری مختلف که با یکدیگر سازگار نمی‌باشند.
در سطح فنی قابلیت تعامل‌پذیری باید استانداردها و پروتکل‌های لازم در لایه‌های مختلف همچون لایه میان ارتباطی، لایه یکپارچگی داده، لایه مدیریت محتوا و فراداده، لایه دسترسی و ارائه اطلاعات، لایه خدمات کسب‌وکار، لایه خدمات مبتنی بر وب و لایه امنیت به‌درستی انتخاب و تعیین شود.
ویژگی‌های فنی و نرم‌افزاری توسعه سیستم:
در توسعه سیستم‌ها و نرم‌افزارها در پروژه، علاوه بر استفاده از دستورالعمل توسعه نرم‌افزار که در مرکز ارائه شده است، موارد دیگری نیز باید در نظر گرفته شود که عبارت‌اند از: محیط نرم‌افزاری متن‌باز، محیط قابل‌انتقال و تا حد ممکن مستقل از نرم‌افزارهای زیرساختی (نرم‌افزارهای سیستمی، نرم‌افزارهای مدیریت شبکه، نرم‌افزارهای ذخیره‌سازی و نرم‌افزارهای امنیتی)، تأکید بر نیازمندی‌ها و سرویس‌‌های موردنیاز در تولید نرم‌افزار، امکان به‌روزآوری محصولات و فراورده‌ها، امکان اصلاح محصولات بر اساس درخواست کاربران، شناسایی و حذف ریسک‌های عمده‌ی پروژه، تأکید بر مدیریت منابع و کنترل عملیات به‌منظور بهینه‌سازی هزینه‌ها، زمان‌بندی‌ها و کیفیت، شناخت ساختار سازمانی که در آن قرار است سیستم استقرار یابد، شناخت مشکلات فعلی سازمان هدف و تشخیص پتانسیل‌های بهبود، هدایت نیازمندی‌های سیستم برای حمایت از سازمان هدف، تعریف مرزها و محدوده سیستم، تعریف یک واسط کاربر برای سیستم با تمرکز بر نیازها و اهداف کاربران، استخراج، جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل درخواست‌های ذی‌نفعان برای طراحی سیستم به‌منظور امکان پاسخگویی به نیازهای واقعی آنان، ایجاد یک معماری مستحکم برای سیستم، آزمون نرم‌افزار در جهت تصدیق پیاده‌سازی درست نیازمندی‌ها و امکان استفاده‌ مجدد از فراورده‌ها.
مبتنی بر مراحل اجرای پروژه در بند قبلی، خروجی‌های پروژه باید به‌طور واضح و دقیق مشخص شوند. خروجی‌های کلی پیش‌بینی‌شده برای هر یک از مراحل اجرای پروژه در ادامه مشخص شده است که باید توسط مجریان محترم به‌صورت جزئی‌تر و کامل‌تر مشخص شوند:
۳-۵-۱ خروجی‌های مرحله اول
۱. گزارش منشور پروژه مشتمل بر معرفی پروژه، پژوهش در خصوص متدولوژی و شرح خدمات پروژه و همچنین سازمان پروژه
۳-۵-۲ خروجی‌های مرحله دوم
۱. گزارش بررسی و شناسایی چارچوب‌ها و استانداردهای توسعه قابلیت تعامل‌پذیری
۲. گزارش مطالعه تطبیقی، اسناد بالادستی و وضعیت موجود
۳. مدل بلوغ قابلیت تعامل‌پذیری
۴. گزارش مدیریت خدمات الکترونیکی
۳-۵-۳ خروجی‌های مرحله سوم
۱. گزارش بررسی وضعیت موجود قابلیت تعامل‌پذیری
۲. گزارش بررسی، شناسایی و تحلیل تعامل‌پذیری میان سازمانی در سازمان‌های ارائه‌کننده بانک‌های اطلاعاتی پایه
۳. گزارش تحلیل ریسک‌های مربوط به ایجاد تعامل‌پذیری دولت الکترونیکی
۴. گزارش وضعیت مطلوب تعامل‌پذیری
۵. دستورالعمل‌ها و مکانیزم‌های لازم برای افزایش تعامل‌پذیری
۶. ساختار حاکمیتی موردنیاز جهت ارتقاء تعامل‌پذیری
۷. ضوابط و دستورالعمل‌های موردنیاز در تحقق تعامل‌پذیری
۸. دستورالعمل چگونگی ایجاد و مدیریت تغییر
۹. چرخه حیات اطلاعات
۱۰. مراحل، شرایط و الزامات لازم برای تحقق تعامل‌پذیری
۱۱. سند ملی تعامل‌پذیری دولت الکترونیکی
۱۲. گزارش چارچوب مدیریت خدمات الکترونیکی
۱۳. سند چارچوب بومی قابلیت همکاری سازمان‌های دولتی
۱۴. رویکرد و استراتژی حرکت به سمت ابر دولتی
۳-۶ خروجی‌های مرحله چهارم
۱. ‌‌‌ارائه الزامات دقیق‌تر و با جزییات بیشتر سند تعامل‌پذیری پیشنهادی با توجه به نیازهای سازمان‌های ارائه‌کننده بانک‌های اطلاعاتی پایه
۲. چارچوب سرویس محور پیشنهادی برای محقق سازی سند تعامل‌پذیری در خصوص بانک‌های اطلاعاتی منتخب
۳. ارزیابی چارچوب پیشنهادی
۴. نحوه بروز رسانی، نگه داشت و اصلاح چارچوب پیشنهادی
۵. گزارش ابزارها، فرایندها، ساختارها و کلیه موارد لازم برای پیاده‌سازی خدمت الکترونیکیِ منتخب در سازمان‌های ارائه‌کننده بانک‌های اطلاعاتی پایه
۶. سند تبیین نظام نگهداشت و ساختار حاکمیتی لازم جهت اجرای چارچوب بومی تعامل‌پذیری
۷. آیین‌نامه‌های اجرایی استقرار نظام مدیریت تعامل‌پذیری در سازمان‌های ارائه‌کننده بانک‌های اطلاعاتی پایه
قالب و محتوای RFP موردنیاز جهت پیاده‌سازی تعامل‌پذیری بین ذینفعان در ارائه خدمات منتخب

اطلاعات تماس: 
سازمان‌ها علاقه‌مند به ارائه پیشنهاد برای رفع ابهامات می‌توانند با آقای مهدی فسنقری با رایانشانی fasanghari-at-itrc.ac.ir تماس حاصل فرمایند.
مستندات: